Dikey boyut (Vertical Dimension)

Diş hekimliğinde dikey boyut (Vertical Dimension), alt çenenin üst çeneye göre olan dikey konumunu ve bu konumun yüzün alt üçlüsündeki (burun tabanı ile çene ucu arası) yüksekliğini ifade eder. Klinik pratikte, özellikle tam protez yapımında bu boyutu doğru belirlemek, hem hastanın çiğneme fonksiyonu hem de estetiği için en kritik aşamadır. İki ana dikey boyut vardır: A. İstirahat Dikey Boyutu (Vertical Dimension of Rest - VDR)Nedir: Çiğneme kaslarının en az seviyede kasıldığı, alt çenenin yerçekimiyle serbest kaldığı ve dişlerin birbirine değmediği konumdur.Klinik Önemi: Tam protez yaparken hastanın referans alınan "doğal" kas dengesi bu konumdur. B. Oklüzal Dikey Boyut (Vertical Dimension of Occlusion - VDO)Nedir: Dişler (veya protez kaideleri üzerindeki mum duvarlar) tam temas halindeyken ölçülen mesafedir.Altın Kural: VDO = VDR - 2\(veya 3) mm} İnteroklüzal Mesafe (Serbest Dişler Arası Boşluk) VDR ile VDO arasındaki bu 2-3 mm'lik farka "Free-way space" denir. Eğer protezi bu boşluğu bırakmadan (VDO'yu çok yüksek) yaparsanız: Hasta dişlerini sürekli birbirine çarpıyormuş gibi hisseder ("Takır takır" ses gelir). Çiğneme kaslarında ve TME'de şiddetli ağrı oluşur. Kretlerde hızlı kemik erimesi başlar.

Dinamik aralık

Bir sensörün algılayabildiği gri ton aralığı.

Direkt Laminate Veneer

Doğrudan ağızda uygulanan veneerdir.

Disinhibisyon

Sosyal olarak uygun olmayan davranışları veya dürtüleri kontrol etme yeteneğinin kaybı.

Dislokasyon

Bir kemiğin eklemdeki normal yerinden çıkmasıdır. Diş hekimliğinde genellikle çene ekleminin çıkması için kullanılır.

Disosiyatif Durum

Bilinç, hafıza, kimlik veya çevre algısında bağlantının koptuğu bir durumdur.

Distal

Diş arkının orta hattından daha uzakta olan yönü ifade eder. Örneğin, bir dişin arka yüzeyi "distal yüzey" olarak adlandırılır.

Distal Kök

Bir alt molar dişin arkaya bakan kökü.

Distobukkal Kök

Üst çenedeki dişlerin arka-yanak tarafındaki köküdür.

Distorsiyon

Görüntünün şeklinin bozulması.

Diurnal Ritim

Biyolojik ritim gibi düşünülebilir.Kelime anlamı gündüzcül ritimdir. Gündüz yaşayan canlıların metabolizma faaliyetlerinin düzenlenmesiyle ilişkilidir.

Diüretik

Vücuttan su ve tuz atılımını artırarak idrar miktarını çoğaltan, genellikle tansiyon ve ödem tedavisinde kullanılan ilaçlardır.

Diş Deplasmanı

Dişin doğal konumundan sapmasıdır.ör:santral dişin olması gerekenden daha vertikalde olması.

Diş Dizilim Bozuklukları

Dişlerin çene üzerindeki sıralanışında veya konumlarındaki anormallikler.

Diş Eti Kenarı Düzelticisi

Mineyi kesmek ve diş eti kenarını düzeltmek için kullanılan bir mine keskisi türüdür.

Diş Kesimi

Restorasyonun yerleştirilmesi için dişin bir miktarının aşındırılmasıdır.

Diş Morfolojisi

Dişlerin yapısı, şekli ve formu bilimidir.

Diş ana hat şekli:

Restorasyon için dişin dış konturunun veya kavitenin şekillendirilmesi.

Diş ve dişeti ilişkisi:

Dişin çevre dokuları olan dişeti ile olan bağlantısı ve uyumu. Bazı restorasyonlarda bu ilişkinin bozulma riski vardır.

Dişeti Baskısı

Protez veya restorasyonun dişetine uyguladığı basınçtır.